Kilka tygodni temu ukazała się kolejna płyta ze znakomitej serii In Crudo firmowanej przez Warszawski Dom Tańca. „Spod niebieskiej góry” zawiera nagrania folkloru roztoczańskiego będące efektem etnograficznych wypraw muzyków związanych ze sceną muzyki tradycyjnej oraz zarejestrowane podczas Taboru Lubelskiego, który odbył się w 2006 roku w Kocudzy. Profesor Piotr Dahlig w zamieszczonej we wkładce recenzji podkreśla walor poznawczy tego wydawnictwa pisząc, że antologia pokazuje wszystko to, co w ludowej praktyce muzycznej tych stron kraju jest tradycyjne. Warto jednak spojrzeć na tą płytę nie tylko jako na dźwiękową encyklopedię muzyki roztoczańskiej, ale także jako na bardzo osobistą wypowiedź jej twórcy – Remigiusza Hanaja..

Przede wszystkim warto podkreślić, że płyta ma swoją dramaturgię. Klamrą albumu są dwie ulotne melodie zagrane na harmonijce ustnej, a szkielet kompozycyjny stanowią opowieści znakomitego skrzypka i ludowego filozofa muzyki – Stanisława Głaza. Pierwsze utwory są kameralne i oszczędne, stopniowo jednak pojawiają się nagrania coraz „gęściejsze”, grane w większym składzie, coraz częściej muzykantom towarzyszą młodzi uczniowie, a w tle słychać odgłosy tańca i zabawy. Kulminacją jest tu przedostatnie nagranie – „Polka Żydówka” zagrana przez orkiestrę taboru pod wodzą Stanisława Głaza, która dobrze oddaje żywioł spontanicznej zabawy przy muzyce na żywo.

Patrząc na listę występujących na płycie wykonawców znajdziemy mnóstwo nazwisk muzykantów znanych z występów na imprezach organizowanych np. przez Dom Tańca. Oprócz wspomnianego Głaza mamy m.in. Bronisława Bidę, Stanisława Fijałkowskiego czy Kapelę Dudków. Płyta wydaje się być nie zbiorem mazurków, polek czy pieśni, ale muzyczną galerią barwnych postaci spotkanych na roztoczańskich szlakach. To próba uchwycenia i ułożenia w sentymentalną opowieść wspomnień z wędrówek i spotkań. Ten osobisty stosunek do wykonawców podkreśla tekst z wkładki pełen wspomnień i anegdot. Wspomniana wyżej dramaturgia płyty sprawia, że album staje się kroniką tych spotkań, od przysłuchiwania się, wzajemnego poznawania aż po spontaniczną zabawę i wspólne granie. Ostatnia opowieść Głaza traktuje o przyjaźni wywiązującej się między grającymi, a tuż po niej następuje wspominany występ taborowej kapeli. Album kończy wspólny śmiech harmonijkarza i jego słuchaczy.

Ciekawe pole do interpretacji otwiera szata graficzna płyty. Wzory z drukowanych płócien biłgorajskich momentami układają się coś w rodzaju mapy, przypominającej trochę mapy magicznych krain z dziecięcych bajek. Odbieram to jak mrugnięcie okiem do słuchacza, zaproszenie do wysłuchania muzycznej baśni o Roztoczu jako bajkowej krainie, gdzie życie toczy się innym torem, ludzie są trochę lepsi i nawet pies szczeka do rytmu. Oczywiście wiemy, że to tylko barwna opowieść, tworzenie roztoczańskiego mitu, ale po włożeniu płyty do odtwarzacza możemy na moment o tym zapomnieć i wyobrazić sobie lepszy świat „spod niebieskiej góry”.